Konrad
Prolog odbywa się w celi Konrada, pierwszego listopada. Występują postacie fantastyczne, jest to scena mistyczna. Anioł Stróż czuwa przy więźniu. Anioł mówi o postępowaniu więźnia, o tym że grzeszył nawet w dzieciństwie. Dzięki matce Anioł Stróż czuwał nad podopiecznym. Anioł zastraszał go aby mu pomóc. Zabierał jego duszę do nieba aby nie grzeszył, żeby zobaczył, że jest tam ładnie. W prologu pojawia się motyw snu, rzeczy nadprzyrodzone. Konrad uważa, że we śnie ukazuje się przyszłość, są prorocze. Sen jest to coś tajemniczego, strefa działania duchów. Duchy walczą o duszę Konrada. Anioł Stróż przepowiada, że więzień zostanie uwolniony. W tym śnie skontaktował się z Aniołem, wiemy że wyjdzie z więzienia ale nie wierzy w to że przestanie być prześladowany. Zostanie wygnany, poeta którego nikt nie rozumie, indywidualista. Bronią jest poezja, jedyna która zostaje, zaborcy nie są w stanie jej zabrać, zniszczyć. Więzień przemienia się w kochanka ojczyzny, rodzi się patriota, umiera kochanek. Zmienia światopogląd. Gustaw umiera symbolicznie a rodzi się Konrad.
Mesjanizm
Ksiądz Piotr jest przeciwieństwem Konrada. Leży krzyżem przed Bogiem, mówi że jest niczym. Bóg pokornemu księdzu zsyła wizję przepowiadającą przyszłość. Scena ta jest mistyczna, wizyjna. Wizję można podzielić na trzy części: aktualna sytuacja Polski – duża ilość kibitek wywożących ludzi na Sybir. Losem Polaków jest wygranie, car, rzeź niewiniątek. Masowe wywożenie ludzi, ktoś się uratuje. Część II (upadek powstania) ksiądz pyta czy naród musi tyle cierpieć. Scena przypomina ukrzyżowanie Chrystusa. Nadzieja, że ród rosyjski pomoże Polakom. Część III (odsłonięcie przyszłości) wolność ma wskrzesić naród polski. Liczba 3 z księgi proroctw i apokalipsy. Wizja potwierdza mesjanizm że Polska ma zostać wskrzeszona.