Ból bezdomności
O tym, jak wiele różnego rodzaju bezdomności spotykamy w swoim codziennym życiu przekonać się możemy jedynie wówczas, gdy przeczytamy niezwykle wzruszającą powieść Stefana Żeromskiego. Autor przedstawił w niej przede wszystkim ludzką nędzę spowodowaną znieczulicą innych i troską jedynie o własne interesy. Głównym bohaterem, Tomaszem Judymem, żądzą sprzeczne emocje, które nie pozwalają mu w podjęciu właściwej decyzji, bowiem ma do wyboru karierę i miłość. Ponadto spotyka się z brutalną rzeczywistością, która kontrastuje z jego nieco wyidealizowanymi poglądami na temat chęci niesienia pomocy medycznej wszystkim potrzebującym. W konsekwencji pozostaje sam, bez miłości i pracy, a także możliwości realizowania się. Spotykamy się z rozpaczliwymi obrazami ludzkiej nędzy, która to przynosi mnóstwo bólu i płaczu nawet tym najmłodszym. Autor prezentuje również zgubne początki kapitalizmu, kiedy to człowiek wykorzystywany jest do granic swojej wytrzymałości, pracuje jak maszyna, jest eksploatowany aż do swej rychłej śmierci. Nie może on liczyć na pomoc państwa ani nikogo innego, pozostawiony sam sobie, umiera pozbawiając swoją rodzinę jedynego źródła utrzymania.
Zaduszkowe obrzędy
Dziady to uroczystość praktykowana w dawnych czasach przez ludzi ze wsi, którzy w dzień zaduszny chcieli porozumieć się z duszami swych zmarłych bliskich a także zapewnić to, dzięki czemu trafią do nieba. O tym zwyczaju pisze właśnie Mickiewicz w drugiej części swej książki. Przedstawia historie dwójki małych dzieci, a także złego pana i dziewczyny, która łamała serca swych kolejnych adoratorów. Opowieść kończy się przybyciem mężczyzny w powozie zmierzającym na północ. To właśnie on stanowi wprowadzenie do trzeciej części, w której to Mickiewicz porusza kwestie narodowe i ówczesne problemy Polaków z Rosjanami. Mamy tutaj do czynienia między innymi z martyrologią młodzieży polskiej a także wieloma zbrodniami popełnianymi przez Sowietów. Ostatnia, czwarta część do dramat nieszczęśliwego kochanka, który to zakochany po same uszy nie dostrzega świata poza swą kobietą. Pomimo tego, że jest to miłość platoniczna, zdrada doprowadza do tragicznej śmierci mężczyzny. Wszystkie części łączy nie tylko postać Konrada, ale i niezwykle głębokie przesłanie skierowane do narodu polskiego trwającego w niewoli zaborców.